Grzybica stóp należy do najczęściej spotykanych chorób skórnych. Jest chorobą typowo cywilizacyjną, ponieważ rzadko występuje w krajach, gdzie chodzi się boso lub tylko w sandałach. Szacuje się, że dotyka około 30% dorosłej populacji.
W Polsce ma lub będzie ją miał co piąty Polak. Jeśli zaatakuje jednego członka rodziny, dolegliwość może przejść na pozostałych — grzyby roznoszą się m.in. za pośrednictwem pilnika do paznokci, ręcznika czy butów. Dlatego warto korzystać tylko z własnych przyborów higieny osobistej.
Charakterystyka
Grzybica jest wywoływana przez chorobotwórcze grzyby, takie jak:
- Dermatofity (geofilne, zoofilne i antropofilne) — te ostatnie mogą rozwijać się bezobjawowo, dając jedynie łagodne symptomy jak swędzenie, przez co infekcja bywa długo niezauważona.
- Drożdżaki i grzyby drożdżopodobne — najczęściej Candida albicans, który wywołuje infekcję głównie przy obniżonej odporności organizmu.
- Grzyby pleśniowe — zakażenia nimi zdarzają się rzadziej, najczęściej to Scopulariopsis brevicaulis oraz grzyby z rodzaju Aspergillus.
Rodzaje
Grzybica stóp występuje w czterech postaciach klinicznych:
- Międzypalcowa — najczęstsza postać, pojawia się między czwartym a piątym palcem. Nieleczona zajmuje kolejne przestrzenie, grzbiet, spód i boki stopy, a następnie paznokcie.
- Potnicowa — najczęściej na spodzie stopy, z licznymi drobnymi pęcherzykami mogącymi się zlewać w większe pęcherze.
- Złuszczająca (grzybica mokasynowa) — zajmuje spody stóp i ich boczne powierzchnie, charakteryzuje się nadmiernym rogowaceniem naskórka.
- Wrzodziejąca — najrzadsza postać, może wystąpić u osób chorych na cukrzycę, z ropnymi owrzodzeniami.
Występowanie
Chorują na nią ludzie w każdym wieku, a częstotliwość zachorowań wzrasta wraz z wiekiem — u osób starszych następuje spowolnienie wzrostu płytki paznokcia oraz pogarsza się ukrwienie kończyn. Grzybica stóp często dotyka też sportowców, narażonych na kontakt z zarodkami w szatniach i przebieralniach. Sprzyjają jej również: niektóre choroby ogólnoustrojowe, zaburzenia hormonalne, przyjmowanie niektórych leków, niedobory witamin, zaburzenia krążenia, deformacje stóp, cukrzyca oraz ciąża.
Objawy
W początkowej fazie grzybica bywa niezauważalna — lekkie pieczenie i swędzenie jest często bagatelizowane. Później pojawiają się wyraźnie odgraniczone czerwone plamki, którym mogą towarzyszyć pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. Po pęknięciu tworzą płaty złuszczającego się naskórka. Świąd i pieczenie stają się uporczywe, a skóra wilgotna i zmacerowana.
Leczenie
Aby rozpoznać grzybicę, konieczne jest wykonanie badania mykologicznego — pozwala ono zweryfikować rodzaj grzyba oraz dobrać skuteczne leczenie. Leczenie dzieli się na:
- Miejscowe — stosowanie maści przeciwgrzybiczych,
- Ogólne — przyjmowanie leków doustnych, stosowane przy rozległych zmianach lub oporności na leczenie miejscowe.
Terapia bywa długotrwała, dlatego regularność i współpraca ze specjalistą są kluczowe dla jej powodzenia.
Konsekwencje nieleczonej grzybicy stóp
Nieleczona grzybica stóp może zaatakować również paznokcie — zaczyna się od przebarwienia bocznej części płytki, która grubieje, unosi się i zaczyna boleć. W zaawansowanej postaci płytka odwarstwia się od łożyska, a leczenie może wymagać nawet chirurgicznego usunięcia zainfekowanych płytek paznokciowych.
Kroki po zakończonej terapii
Aby nie doprowadzić do reinfekcji:
- Zdezynfekuj obuwie — najlepiej wyrzucić buty noszone w czasie infekcji lub użyć specjalistycznych preparatów dezynfekujących.
- Zadbaj o skarpetki — zarodników grzybów nie zabija nawet pranie w wysokiej temperaturze, ale można je zdezynfekować formaliną. Warto też zainwestować w bawełniane skarpetki, które lepiej przepuszczają powietrze.
- Nie zapomnij o ręcznikach i pościeli — również wymagają dezynfekcji.
Grzybica to bardzo częsta choroba podologiczna, która atakuje osoby obu płci w każdym wieku. Warto przestrzegać zasad higieny, a w razie jakichkolwiek dolegliwości umówić się na wizytę.